2026-3 Lemsteraken van Blom
Onlangs schreef Dirk Huizinga een boek over de geschiedenis van Skipshelling Blom in Hindeloopen. Die werf is jonger dan veel mensen denken, maar bepaalde wel deels het aangezicht van het moderne Lemsteraakjacht.
Pratend over Lemsteraken gaat het al snel over Skipshelling Blom in Hindeloopen. Het lijkt wel of daar al een eeuwigheid visaken worden gebouwd, maar dat ligt anders. Pas in 1957 nam visserman lege Blom het oude scheepswerfje van Wijbrands over en het duurde daarna nog tien jaar voordat hij zijn eerste 'Biomaak' bouwde. Wel is de familie Blom al eeuwenlang verbonden met Hindeloopen. De Blommen waren er zeevaarders, schippers, vissers en uiteindelijk dus scheepsbouwers. In de zeventiende en achttiende eeuw werd Hindeloopen welvarend. Hylper zeelieden, waaronder dus ook Blommen, bemanden fluitschepen die in Amsterdam werden gebouwd en geëxploiteerd voor de Sontvaart. En in de negentiende en twintigste eeuw maakte Dirk Jacob Blom (1879-1951) naam als succesvol skûtsjeschipper.
Basis
Rein Blom (1906-1982) en zijn jongere broer lege (1915-1995) waren vissers die vanaf 1932 vanuit Hindeloopen gingen vissen op het IJs¬selmeer, juist toen vele Zuiderzeevissers ermee stopten. Eerst met een sloep en daarna met een Lemsteraak (HI8). Die aak was de eerste ijzeren visaak die Pier de Boer in 1900 in De Lemmer had gebouwd (de LE28). Die visaak had enige constructieve tekortkomingen, maar Rein en Iege waren er blij mee. Het schip legde de basis voor de wens van lege ooit nog eens zelf een mooie visaak te bouwen. Die kans kreeg hij in 1957. Rein stopte dat jaar met de visserij en Iege kreeg de kans het oude werfje van Wijbrands over te nemen.
Lemsteraken
In 1967 kreeg lege de opdracht een Lemsteraakjacht te bouwen. Die ontwierp hij zelf. Het was de start voor een hele serie `Blomaken', die herkenbaar waren door hun markante zeeg, hun sterk naar binnenvallend boeisel en hun relatieve eenvoud, waardoor ze dicht bij de vorm van de visaak bleven. Na zijn pensioen ontving Iege in 1982 van de SSRP de W.H. de Vosprijs, vanwege de belangrijke rol die hij had gespeeld bij het behoud van dit scheepstype.
Twee jaren eerder had hij zijn bedrijf overgedragen aan de zonen Dirk (1943) en Jaap (1950) die op dat moment al aardig ingewerkt waren. In 2012 verhuisde Skipshelling Blom van de oude locatie aan de Nieuwe Weide naar de Tolve aan de zuidoostzijde even buiten Hindeloopen. Daar was de ruimte om de skipshelling tot een moderne jachtwerf uit te laten groeien.
Modernisering
Die nieuwe generatie Blommen zorgde aan de Tolve voor een modernisering van het proces van ontwerpen en bouwen van (vooral) Lemsteraakjachten waarmee de werf enige tijd voorop liep in Nederland. Dirk was de man die reeds in 1990 de digitalisering bij het ontwerpen van aken had geïntroduceerd. Aakjachten kon je heel zorgvuldig ontwerpen met behulp van computerprogramma's. Sneller en beter dan handmatig aan de tekentafel. Zijn broer Jaap was de technische uitvinder. Hij wist machines en werktuigen te ontwerpen waarmee ronde schepen zoals Lemsteraken strakker en gladder te bouwen
waren dan op de traditionele wijze. Centraal bij het bouwproces stond de hydraulische wals om stalen platen van de gewenste vorm te voorzien. Uniek was en is de creatie van de `rollenwals' die Jaap construeerde en monteerde op een hydraulische pers.
Ook bijzonder voor die tijd was de aanschaf van een computergestuurde plasma-snijmachine. Niet langer hoefden allerlei onderdelen vanaf tekening nauwkeurig 'uitgeslagen' te worden. Nee, dat deed de computer exacter zonder moeite, terwijl de plasmasnijder zorgde voor een haarscherpe, nauwkeurige uitsnede uit een staalplaat. Met deze computergestuurde manier van ontwerpen en bouwen werd het mogelijk een stalen jacht als snijpakket kant en klaar te maken voor cascobouwers. Niet alleen bij Blom zelf, maar ook voor derden.
Snijpakketten
Het snijbedrijf werd een zelfstandige productiestroom bij Skipshelling Blom, die nu ook andere werven snijpakketten ging leveren. Op dit moment is Iege (1967), de oudste zoon van Dirk Blom Sr., de man die deze productiestroom onder zijn hoede heeft. De jongere zoon Eppie (1970) is de technisch medewerker bij de cascobouw en schoonzoon Jaap Zijlstra heeft de ontwikkelingen rond de digitalisering bij het ontwerpen van jachten geleidelijk overgenomen van Dirk Sr. De jongste zoon van Dirk Sr. is Dirk Blom Jr., die gespecialiseerd is in bemiddeling bij koop en verkoop van Lemsteraakjachten. De Blommen zijn zo met hun `skipshelling' een typisch familiebedrijf in het mooie stadje Hindeloopen.
SdZ 2026 nr3 april - Lemsteraken van Blom