Extreem laag water
01-10-2026
Bijna dagelijks komt in het nieuws dat de Rijn nog nooit zo laag stond als deze nazomer. In ons land, maar vooral in Duitsland. Die lage waterstand heeft natuurlijk grote invloed op het goederen vervoer over de Rijn en daarmee op de economie van steden en de industrie in ons buurland. De gebruikelijke scheepvaart met bulkgoederen (door tankers en door schepen voor droge lading), zowel als de containervaart en de riviercruises is bijna onmogelijk geworden.
In week 39 kon ik het met eigen ogen aanschouwen langs de Mittelrhein: er was opvallend weinig scheepvaart en de schippers die nog voeren, hadden hun schip hoogstens voor de helft geladen. De gebruikelijke riviercruises voeren helemaal niet meer. Niet alleen vanwege de rotsige drempels onder water, maar ook doordat de drijvende steigers om passagiers de gelegenheid te geven aan land te gaan, voor deze passagiersschepen buiten bedrijf waren. De meeste lagen droog.
Ook diverse ponten zijn uit de vaart genomen, wat voor de bewoners langs de rivier bijzonder lastig kan zijn, omdat de bruggen over de Rijn in Duitsland zeer ver uit elkaar liggen en automobilisten dus ver moeten omrijden, terwijl scholieren voor wie de school aan de overkant ligt, het wel helemaal kunnen vergeten.
Het water van de Rijn heeft de laatste jaren wel vaker bijzonder laag gestaan in de zomer, maar dit jaar zijn alle records gebroken. Niet iets om vrolijk van te worden, aangezien dan pas blijkt hoe zeer we in de praktijk afhankelijk zijn van een goed bevaarbare Rijn om de economie draaiende te houden. In het nieuws worden ook de peilhoogtes in de Mittelrhein doorgegeven, maar die zijn alleen van belang voor de schippers en vooral verwarrend voor leken. De vermelde dieptes zijn namelijk niet de werkelijke waterdieptes, maar de hoogte van het water boven (of dit jaar ook onder) een peilniveau. Die peilniveaus zijn niet overal gelijk, maar verschillen per meetpunt. De reden is het verschil in de rivierbodem tussen de plaatsen. Als er bijvoorbeeld nog maar 35 cm. water staat, volgens de berichten, staat er 35 cm. water boven het ter plaatse geldende minimum peil. Je kunt er dus niet bootjebadend naar de overkant, want het is ter plaatse ook zomaar meters diep. Als het peilniveau bijvoorbeeld 150 cm. is, weet de schipper met hoeveel diepgang hij zonder risico verder kan varen. Het peilniveau geeft de veilige diepte aan over de gehele breedte van de vaargeul. Het actuele probleem is daarbij, dat de schepen de laatste decennia steeds groter zijn geworden om relatief goedkoop veel lading te kunnen vervoeren, waardoor de Rijn eerder ‘onbevaarbaar’ wordt. Als de lage waterstand van de Rijn de komende jaren gebruikelijk wordt, zal het nodig zijn nieuwe vrachtschepen met extreem weinig diepgang te ontwerpen. Het snel afschrijven van de bestaande schepen zal voor veel reders en schippers echter niet financierbaar zijn.
