Net echt!
09-02-2026
Bij de door de SSRP erkende ronde en platbodemjachten is het toepassen van andere bouwmaterialen dan hout en staal niet toegestaan. Dat om historische redenen en gezegd moet worden dat jachten van die materialen er in de regel ook heel goed uit (kunnen) zien. Toen in de zestiger jaren een aantal platbodemtypen gebouwd werden van het toen nieuwe en snel populair wordende ‘plastic’ (met glasvezel versterkt polyesterhars), was het direct duidelijk dat dit voor het Stamboek niet de bedoeling kon zijn.
Bij de IJsselmeervissers werden in die tijd de aluminium vletten populair. Die zagen eruit als stalen vletten, maar ze waren lichter en hadden veel minder onderhoud nodig. Het zeewaterbestendig aluminium waar ze van gebouwd werden, roestte namelijk niet en hoefde zelfs niet geschilderd te worden.
De stap om platbodems ook te gaan bouwen van aluminium, wat immers grote voordelen kon hebben, is echter nooit genomen. Aluminium werd voor de vijftiger jaren niet voor deze schepen gebruikt en kon daarna daarom niet toegestaan worden voor platbodemjachten. Die behoudzucht is te begrijpen, maar desondanks ook een gemiste kans. Er kunnen van dat lichte metaal namelijk heel fraaie schepen gebouwd worden, die voordelen genieten boven de stalen en houten uitvoeringen.
Platbodemzeilen voor jongeren
Het is tegenwoordig met al die snelle en modieuze zeilbootjes voor de jeugd lastig geworden om jongeren te interesseren voor het varen met kleine platbodem jachtjes. Wat een generatie geleden voor jongeren nog leuk was om met een eikenhouten schouw of een tjotter te zeilen, wordt tegenwoordig gezien als iets grappigs uit het verleden, als een soort van folklore. Leuk, maar niet vergelijkbaar met de flitsende bootjes waar jongeren nu mee scoren. Misschien verandert dat met bijvoorbeeld tjotters in moderne uitvoering.
Bij scheepswerf Blom in Hindeloopen maken ze een fraaie stalen tjotter, maar die blijft wat traditioneel. Veel verrassender is daarom de aluminium tjotter van ZuidWesterSloep uit Amsterdam. Met opzet wordt dit scheepje ‘onderhoudsarm’ geleverd. Van zeewaterbestendig aluminium en van niets anders. Voorzien van een elektromotor met transportabele lithiumaccu’s, die dus gemakkelijk thuis opgeladen kunnen worden. Ook de rondhouten, het roer en de zijzwaarden zijn van aluminium.
Persoonlijk vind ik dat jammer, maar zakelijk gezien is het begrijpelijk. Onderhoud is voor een verhuurbedrijf kostbaar en jeugdige eigenaren zijn lang niet altijd gemotiveerd om hun bootje ieder jaar opnieuw mooi in de lak en de verf te zetten. Interessant is de dubbele bodem, wat de tjotter niet alleen onzinkbaar maakt, maar die er ook voor zorgt dat regenwater afgevoerd wordt als het scheepje in de haven ligt. Het is immers ongelooflijk hoeveel regenwater een open jachtje in korte tijd verzamelt als het niet met een tent afgedekt wordt. Wel maakt zo’n hooggelegen bodem, dat je minder dan bij traditionele tjotter ‘in’ het scheepje zit. Je komt er meer ‘op’ te zitten, wat een heel ‘andere’ beleving is.
Net echt?
Deze alu-tjotter is natuurlijk een heel fraai ontwerp dat een verrassende moderniteit in zich bergt. Een alu mastje dat met een lier bij de mast eenvoudig te strijken is en daarbij ook nog eens deelbaar, zodat de tjotter ‘in een handomdraai’ in een motorbootje kan veranderen. Modern is ook de milieuvriendelijke motorisering die optisch ‘binnenboord’ blijft, evenals de onderhoudsarme uitvoering.
Het totaalgewicht van het casco bedraagt 650 kg, wat mij wat tegen valt. Weliswaar is de tjotter daarmee trailerbaar, maar licht is anders. Wellicht is dat een gevolg van de nogal zware 5mm plaat waar de tjotter van gebouwd is.
Het uiterlijk in standaarduitvoering blijft natuurlijk een kwestie van smaak. Persoonlijk ben ik niet gecharmeerd van aluminiumjachten zonder verdere afwerking. Ik begrijp dat het uiterlijk van dit scheepje met folie aangepast kan worden. Ook dan blijft het onderhoud beperkt. Maar toch. Als je in Friesland iets ‘net echt’ vindt, dan is het ‘niet’ goed. Buiten Friesland wordt dat ‘net’ anders begrepen. Daar betekent dat ‘net’ juist dat het heel goed is (na)gemaakt.
Net echt!
In Hindeloopen werd al jaren geleden van aluminium een rond jacht gebouwd. In 1988 maakte Skipshelling Blom het alu casco voor het Fries jacht dat als 'Seawyfjen' op het water verscheen. Prachtig afgewerkt met veel hout en zorgvuldig in de verf gezet. Het is natuurlijk niet fair om dit Fries jacht te vergelijken met de alu tjotter die bewust onderhoudsarm is ontworpen en uitgevoerd. Het gaat mij er echter om te laten zien dat aluminium eigenlijk niet per definitie moet worden uitgesloten als bouwmateriaal voor ‘rond en plat’.
Dit Fries jachtje van 5,25 meter lang is gebouwd van 4 mm. plaat en weegt incl. 10 pk scheepsdiesel slechts 1200 kg. Het is voorzien van een dektent over het gehele schip, wat uiteraard heel verstandig is om te gebruiken als je niet over een schiphuis beschikt. Na bijna 40 jaren staat het scheepje te koop.
Een rond jachtje gebouwd van het moderne aluminium dat er zo fraai uit ziet…..Waarom zou dat niet normaal toegelaten kunnen worden tot het Stamboek? Gelukkig is er sinds kort een nieuwe categorie E, maar ook zonder die geaccepteerde uitzonderingen lijkt mij een jachtje als 'Seawyfjen' alleszins aanvaardbaar als volwaardig Fries jacht.
